Achteraf betalen aan banden

Aanbieders van achteraf betalen krijgen met strengere Europese regels te maken. Vanaf uiterlijk november 2026 moeten ze een vergunning hebben en kredietwaardigheidstoetsen uitvoeren. Achterafbetalingen van webshoppers worden geregistreerd in het BKR. Maar Nederland gaat nog een stap verder, met een verbod op achteraf betalen voor minderjarigen. Aanbieders van buy now, pay later (BNPL) moeten de leeftijd van klanten gaan controleren. De nieuwe regels raken ook webshops.

Het is te makkelijk voor webshoppers om een product te bestellen en dat pas later te betalen, vinden veel belangenorganisaties en politici al jaren. Het kan leiden tot onnodige aankopen en problemen voor mensen in kwetsbare financiële posities. Ook de meeste Nederlandse consumenten zijn negatief over achteraf betalen, bleek uit de laatste Thuiswinkel Toekomst Monitor.

Er komt nieuwe regelgeving aan. “De aangescherpte regels moeten vooral jongeren beter beschermen tegen het gemak waarmee ze in de schulden kunnen raken”, schrijft het demissionaire kabinet over het wetsvoorstel.

Problemen bij achteraf betalen

Hoe groot is het probleem? De Autoriteit Financiële Markten (AFM) presenteerde afgelopen zomer een onderzoeksrapport over BNPL. Achteraf betalen groeide vorig jaar met 17 procent tot 53 miljoen transacties ter waarde van 5,1 miljard euro. “Er waren minder, maar toch nog veel betalingsproblemen”, aldus de Autoriteit. In totaal werd ongeveer 6,9 miljoen keer een klant in gebreke gesteld, bijna vier op de tien achterafbetalers kregen daarmee te maken.

 Vier op de tien achterafbetalers in gebreke gesteld

De BNPL-aanbieders, onder wie ook Amazon, bol en Zalando, brachten in totaal 1,8 miljoen keer aanmaningskosten in rekening vorig jaar. Ongeveer 600.000 transacties werden overgedragen aan een incassobureau.

Achterafbetaaldienstverleners verdienen aan te late betalingen, wordt vaak gezegd. Rentes en incassokosten zijn inderdaad deel van het verdienmodel van Klarna, oordeelde de rechter eerder dit jaar. Billink, In3 en Riverty verdienen volgens de rechter echter niet aan late betalingen.

Europese richtlijn

Of ze nu verdienen aan laatbetalers of niet: financiële problemen liggen op de loer bij achterafbetaalmethoden. Daarom worden ze aan banden gelegd. In het wetsvoorstel vertaalt het kabinet Europese regels naar de Nederlandse wet. BNPL-aanbieders komen onder toezicht te staan van de AFM, wat nu nog niet zo is. Wie kredieten wil (blijven) verlenen, moet daarom een vergunning aanvragen bij de Autoriteit. Als webshoppers achteraf willen betalen, moeten de BNPL-aanbieders per keer inschatten of dat verantwoord is. Deze kredietwaardigheidstoets wordt ook wel een BKR-check genoemd.

Brussel stelt een vergunning en BKR-checks verplicht

Daarnaast moeten de achterafbetaalaanbieders transacties van klanten doorgeven aan het BKR (Bureau Kredietregistratie). Zo wordt de financiële ruimte van webshoppers in hun eigen belang beperkt. Ook buitenlandse BNPL-dienstverleners moeten kredieten straks laten registreren en checks uitvoeren. De regels uit de Europese richtlijn moeten voor 20 november 2026 gaan gelden.

Nederlands verbod

Maar het Nederlandse wetsvoorstel gaat een stap verder dan de Europese regels voorschrijven. Het kabinet wil achteraf betalen voor jongeren onder de 18 jaar verbieden. Daarom worden BNPL-aanbieders verplicht om een goede leeftijdsverificatie uit te voeren. Ook komen er strengere reclameregels: advertenties mogen niet de indruk wekken dat een krediet de financiële situatie van een consument verbetert.

Gevolgen voor webshops

De nieuwe regels hebben gevolgen voor webshops. Voor minderjarigen geldt straks een verbod, meerderjarigen kunnen niet meer achteraf betalen als hun portemonnee dat volgens de BKR-check niet toestaat. Ook voor betaalkrachtige webshoppers wordt de drempel hoger; ze moeten extra stappen doorlopen in de checkout en hun aankopen op de pof worden voortaan geregistreerd, wat hun financiële speelruimte beperkt. Daarom zullen ze eerder kiezen voor een andere betaalmethode, of van de aankoop afzien. De conversie van webshops kan daardoor afnemen, in de ene categorie (mode) meer dan in de andere (bouwmaterialen).

 De conversie van webshops kan afnemen

Daarnaast brengen de controles op kredietwaardigheid en leeftijd extra tijd en kosten met zich mee voor BNPL-aanbieders en aangesloten webshops. Mogelijk stoppen bestaande achterafbetaalpartijen door de strengere regels met hun activiteiten, waardoor de dienstverlening beperkter en mogelijk duurder wordt. Het is aan webshops om te beoordelen of de (licht stijgende) kosten blijven opwegen tegen de (licht dalende) conversie van BNPL.

Vervolg

Het wetsvoorstel is goedgekeurd door de ministerraad en zal nu worden voorgelegd aan de Raad van State. Daarna moeten de Tweede en Eerste Kamer nog akkoord gaan, maar de politieke steun voor de maatregelen lijkt groot. Tot de nieuwe regels van kracht worden blijft het kabinet inzetten op zelfregulering van de sector, maar het einde van de vrijblijvendheid komt in zicht.