Meer ecommercecontroles bij de Douane: goed voor webwinkels?

De Nederlandse Douane heeft te weinig capaciteit om pakketten uit China goed te controleren. Het gebrek aan toezicht is een ‘toprisico’, aldus de dienst in zijn jaarverslag. Maar er wordt aan gewerkt. Dat is vooral goed nieuws voor Nederlandse webwinkels.

De Douane verwerkte afgelopen jaar 814 miljoen aangifteregels over ecommerce, staat in het jaarverslag. Het gaat om pakketten die van buiten de Europese Unie naar ons land zijn gestuurd, bestemd voor consumenten, met een waarde onder de 150 euro. Een ruime meerderheid van deze pakketjes komt uit China.

Minder pakketjes naar Nederland

Toch is de pakjesberg bij de Douane wel eens hoger geweest. In 2024 telde de dienst maar liefst 1.094 miljoen aangifetregels over ecommerce. Dit was ruim de helft meer dan het jaar daarvoor. Het nieuwe jaarverslag, dat deze week verscheen, maakt de schommelingen goed zichtbaar:

Concreet: de Nederlandse Douane kreeg vorig jaar ruim 2,2 miljoen pakketten per dag te verwerken, tegenover dagelijks 3,0 miljoen in 2024. Het gaat lang niet alleen om bestellingen van Nederlandse consumenten: een groot deel gaat vanuit ons land naar online shoppers in andere landen.

Nederland is minder populair als toegangspoort

Het totale aantal inkomende ecommercepakketten van buiten de EU is vorig jaar niet gedaald, maar gestegen: er kwamen 5,8 miljard pakketten de Unie binnen, ruim een kwart méér dan in 2024. Nederland is alleen minder populair geworden als Europese toegangspoort voor internationale verkopers. Het verwerkingsaandeel daalde van 24 procent naar 14 procent, leert een rekensom. “Dit komt door een verschuiving van de ecommercestroom naar andere EU-lidstaten en toont aan hoe beweeglijk deze stroom is”, schrijft de Douane, zonder een mogelijke oorzaak van de verschuiving te noemen.

Dynamiek

“Eerder lag het risico vooral in de groei van deze goederenstroom (aantallen), nu meer in de dynamiek ervan”, aldus de Douane. Ecommerce is het eerstgenoemde toprisicogebied in het jaarverslag. Het kan zomaar zijn dat het volume weer oploopt, bijvoorbeeld als gevolg van nationale heffingen in andere lidstaten op verzendingen uit China. “Dit zou tot een oncontroleerbare verplaatsing van de stromen naar Nederland kunnen leiden. Daarom hebben we in 2025 een eigen nationale handling fee voorbereid.” Die komt er niet, heeft het kabinet begin dit jaar besloten.

Controledruk

Los van de dynamiek is het aantal pakketjes dat de Douane moet verwerken nog altijd te hoog voor effectieve handhaving. “We zien dat relatief veel bedrijven binnen deze stroom hun fiscale verplichtingen niet nakomen”, schrijft de dienst. “Een hogere controledichtheid is noodzakelijk.” De controles bleven lang achter bij die in andere lidstaten. Dat heeft mogelijk bijgedragen aan de populariteit van ons land bij internationale verzenders.

Eén controle op meer dan dertigduizend pakjes

Hoeveel ecommercecontroles voert de Douane dan uit? In 2024 waren het er 34.000, blijkt uit een Kamerstuk. “Op een totaal van 1,1 miljard aangifteregels voor ecommerce, is dat een controledichtheid van 0,003% in 2024.” Het gaat dus om minder dan één op de dertigduizend pakjes. De Douane besloot daarop zelf om meer capaciteit voor de controles beschikbaar te maken. “We hebben inmiddels verschillende verbeteringen doorgevoerd”, staat in het jaarverslag. De dienst kan inmiddels grotere volumes aan en “door betere afstemming van het markttoezicht onderscheppen we meer ongewenste goederen. Daarnaast komen er vanuit de EU extra maatregelen aan.”

Europese heffingen

Al heel snel, vanaf 1 juli, geldt in de hele Europese Unie een tijdelijke invoerheffing van 3 euro op laagwaardige bestellingen van buiten de Unie. Vanaf november volgt naar verwachting een Europese handling fee van 2 euro voor douane- en toezichtskosten. Deze heffingen nemen veranderingen in het takenpakket van de Douane met zich mee.

Vooral goed nieuws

Voor Nederlandse webwinkeleigenaren zijn de controles vooral goed nieuws; de aangekondigde maatregelen zijn gericht op de enorme stroom goedkope pakketjes van buiten de Europese Unie. Brussel wil fiscale overtredingen terugdringen en onveilige producten van de markt weren. Daar hebben met name malafide verkopers van te vrezen. Als controles en boetes leiden tot betere handhaving, versterkt dat de concurrentiepositie van bedrijven die zich wél aan de regels houden.

Strengere controles voor importeurs zijn niet uit te sluiten

Moeten Nederlandse webwinkels rekening houden met strengere controles op hun leveranciers? Dat valt niet uit te sluiten. Een hogere controledichtheid kan ertoe leiden dat meer zendingen worden gecontroleerd en dat importeurs vaker moeten aantonen dat hun producten aan Europese regels voldoen. Maar de aandacht van de Douane lijkt vooral uit te gaan naar de enorme stroom rechtstreekse consumentenpakketjes uit derde landen, omdat daar de grootste risico’s aan kleven.

Dropshippers

Voor webwinkels die via gevestigde importkanalen werken, lijkt de impact van extra controles kleiner dan voor ondernemers die afhankelijk zijn van rechtstreekse verzending vanuit derde landen, zoals dropshippers. Maar zolang zij aan de belastingregels voldoen en veilige producten verkopen, zullen ook zij vooral profiteren van betere handhaving.