Helft Nederlanders laat AI mee shoppen

De helft van de Nederlandse consumenten gebruikt generatieve AI-tools tijdens het winkelen, blijkt uit nieuw onderzoek van Q&A Retail. Een groeiende groep doet dat vaak of zelfs altijd. “Consumenten stellen hun vragen steeds vroeger in de klantreis. Niet aan de verkoper, maar aan AI.”

Enkele jaren geleden bestonden ChatGPT, Gemini, Copilot, Claude en Perplexity nog niet. Inmiddels worden deze GenAI-tools volop gebruikt in Nederland, aldus het onderzoek.

OpenAI’s ChatGPT is het populairst, met 57 procent adoptie, gevolgd door Gemini van Google (26 procent) en Copilot van Microsoft (22 procent). Daarachter volgen Claude (9 procent) en Perplexity (8 procent). Steeds meer Nederlanders gebruiken verschillende tools naast elkaar, voor allerlei doeleinden.

GenAI tijdens het shoppen

Anno 2026 gebruikt precies de helft van de Nederlandse consumenten (50 procent) wel eens GenAI tijdens het shoppen, blijkt uit het onderzoek. Ter vergelijking: anderhalf jaar geleden was dat nog maar een derde. Interessant is het onderscheid tussen generaties. In de jongste leeftijdsgroep (18 tot en met 34 jaar) gebruikt 83 procent GenAI in winkelsessies, in de middelste groep doet 51 procent dat, onder 55-plussers is de adoptie slechts 22 procent.

Vijf op de zes jongeren gebruiken GenAI-tools bij shoppen

Voor een groeiende groep Nederlanders zijn GenAI-tools niet meer weg te denken bij de oriëntatie op aankopen. Onder mannen (55 procent) is de adoptie groter dan onder vrouwen (46 procent).

Productassistentie

Shoppers gebruiken de tools vooral om productinformatie op te zoeken, producten te vergelijken of inspiratie op te doen, leert de peiling van Q&A Retail. GenAI biedt op dit moment vooral productassistentie, concludeert het bureau hieruit, meer dan winkelassistentie. Jongeren gebruiken de tools ook vaak als adviseur, met name over productkeuze of winkelkeuze.

Veelvuldig gebruik

De onderzoekers bekeken ook hoe vaak de verschillende GenAI-tools worden ingezet voor winkeldoeleinden. Van de ChatGPT-gebruikers, een meerderheid van de Nederlanders dus, doet 11 procent dat ‘altijd’ en 20 procent ‘vaak’. Verder zet 30 procent de tool af en toe in tijdens het winkelen en 17 procent zelden. Slechts 22 procent van de ChatGPT-gebruikers heeft nog nooit hulp ingeroepen van de tool tijdens het winkelen.

78% ChatGPT’ers gebruikt de tool voor winkeldoeleinden

Bij Perplexity (86 procent) en Claude (84 procent) zetten nog meer gebruikers de tool in tijdens het winkelen, bij Gemini (73 procent) en Copilot (65 procent) is het winkelgebruik lager dan bij ChatGPT.

Al met al gebruiken steeds meer Nederlanders tools voor generatieve AI. Als ze dat eenmaal doen, ontdekken ze ook de meerwaarde bij aankooporiëntatie, al verschilt het per productgroep.

Productcategorieën

De GenAI-tools worden het meest gebruikt voor aankopen in de categorie elektronica en technologie (62 procent van de respondenten die AI-tools gebruiken in winkelsessies), gevolgd door reizen en vrije tijd en wonen en interieur. Voor kledingaankopen ligt het gebruik een stuk lager, voor dagelijkse boodschappen nog lager:

Impact op de klantreis

Steeds meer gebruikers van GenAI-tools starten hun productzoektochten daar. Op de vraag: ‘Waar begin je meestal met het oriënteren en zoeken van informatie en inspiratie voor een aankoop?’ zegt 20 procent te beginnen bij een AI-tool. Voor 26 procent is Google het startpunt, eerder was dat 36 procent.

Voor 20% van de gebruikers is GenAI het winkelstartpunt

Voor (web)winkeliers betekent deze verschuiving dat ze naast SEO moeten inzetten op GEO: generative engine optimization, ofwel optimalisatie voor zichtbaarheid in GenAI-tools.

Advies op retailsites

“AI schuift naar voren in de klantreis”, aldus John Terra, operationeel directeur van Q&A Retail in een reactie. “Consumenten zoeken minder en ze stellen hun vragen steeds eerder. Niet aan winkelmedewerkers of webwinkeliers, maar aan AI.” Om boven te komen drijven in ChatGPT en andere GenAI-tools is het voor website-eigenaren van belang om hun productcontent en FAQ’s goed op orde te hebben, aldus Terra. “Belangrijker is in mijn ogen dat retailers de technologie gebruiken voor de adviescomponent op hun eigen website, zoals FuturumShop bijvoorbeeld doet met zijn AI-assistent.”

Ook Coolblue biedt zulke virtuele hulp, net als Amazon doet met Rufus. Marktleider bol introduceert binnenkort zijn winkelbrede ‘Shopper Agent’ Billie. Terra: “Juist daar kan generatieve AI veel waarde toevoegen.”