Europa wil nieuwe regels om Chinese platforms onder controle te houden

Frankrijk wil strenger optreden tegen Chinese webwinkelplatforms die Europese regels negeren. Ze moeten zelfs uit Google verwijderd kunnen worden, schrijft de Franse regering in een brief aan Brussel. Het voorstel richt zich vooral op Shein en Temu, die al langer onder vuur liggen. Hieronder een overzicht van de belangrijkste plannen, hun status en de mogelijke gevolgen.

Chinese platforms groeien snel

De invloed van Chinese platforms op de Nederlandse markt is groot. Drie van de tien grootste webshops (in de webwinkel-top 10 van ECDB), zijn Chinees: AliExpress, Shein en Temu. Samen waren ze vorig jaar goed voor bijna 4 miljard euro omzet.

‘De snelheid waarmee die platforms terrein winnen is verbazingwekkend, en hun ambities zijn indrukwekkend’, zei Thuiswinkel.org-directeur Marlene ten Ham eerder dit jaar. Mede door Amerikaanse importheffingen onder Trump lijken de Chinese platforms zich nog meer op Europa te richten. Nieuwe spelers worden verwacht.

Oneerlijke concurrentie

Voor Nederlandse webwinkeliers is de situatie frustrerend. Uit steekproeven blijkt dat Chinese platforms vaak  producten leveren van lagere kwaliteit, en/of gebruikmaken van misleidende technieken, de zogenoemde dark patterns. ‘Je wilt dat iedereen zich aan de regels houdt, maar er zijn partijen die ze massaal negeren’, aldus Ten Ham. ‘Dat remt investeringen en schaadt de vrije markt. Ik ben niet tegen concurrentie, maar tegen oneerlijke concurrentie.’

Maatregelen

Overheden en belangenorganisaties willen de regels aanscherpen, waarbij er verschillende voorstellen momenteel worden uitgewerkt:

• Vrijstelling van invoerrechten verdwijnt
  Er komt een einde aan de vrijstelling van invoerrechten waar Chinese platforms nu nog voordeel van hebben; bedrijven van buiten de EU hoeven die niet te betalen voor zendingen met een waarde tot 150 euro. De huidige regeling stimuleert het opsplitsen van bestellingen in kleine pakketjes, wat bijdraagt aan de pakketberg van de Nederlandse douane. Die ontving vorig jaar 1,1 miljard pakjes van buiten de EU, ruim de helft meer dan het jaar ervoor. Bovendien moeten Chinese webshops dan categorieafhankelijke tarieven betalen, die oplopen tot 17 procent per zending. Afgelopen juli nam het Europees parlement een resolutie aan om de vrijstelling te schrappen. Het is wachten tot maart 2028 voor de maatregel ingaat, volgens velen duurt dat te lang.
• Pakketvergoeding van twee euro
  De Europese Commissie wil een vaste heffing van 2 euro op pakjes van buiten de EU introduceren, te betalen door de platforms. Voor verzendingen naar een Europees magazijn zou een heffing van 0,50 euro moeten gaan gelden. Met de handling fees kunnen de lidstaten meer controles uitvoeren in de strijd tegen onveilige producten en namaakartikelen. Volgens experts is het bedrag te laag om de populariteit van met name Chinese platforms onder controle te houden. Deze maatregel, die ook in 2028 in werking kan treden, moet nog worden goedgekeurd door het Europarlement en de lidstaten.
• Centrale Europese douaneautoriteit
  Brussel wil het toezicht op het grensoverschrijdende goederenverkeer bundelen in een European Union Customs Authority, kortweg EUCA. Deze centrale douaneautoriteit moet in 2026 van start gaan om procedures te stroomlijnen. De EUCA ontwikkelt en beheert de EU Customs Data Hub, die nationale douanesystemen vanaf 2028 moet vervangen. Belangrijke belofte: efficiëntere controles op goederen uit China. Platforms moeten daardoor meer investeren in compliance en transparantie.
• Platforms worden importeur
  Dankzij de inwerkingtreding van Europese wetten en regels (DSA en GPSR) zijn platforms inmiddels aansprakelijk als ze illegale content of producten niet verwijderen en medeverantwoordelijk voor onveilige producten die via hun sites worden verkocht. Als het aan de Europese Commissie ligt, worden de platforms in de toekomst behandeld als importeur, wat ze volledig verantwoordelijk maakt voor btw, invoerrechten én productveiligheid. Het ‘deemed supplier’-regime zal zoals het er nu naar uitziet ook in maart 2028 gaan gelden. Er komen extra verantwoordelijkheden en administratieve lasten voor de platforms bij kijken. 
• Delisten uit Google
  Ten slotte het voorstel van de Franse regering om platforms die regels blijven overtreden te delisten, bijvoorbeeld uit Google-zoekresultaten. Deze bevoegdheid bestaat nog niet op Europees niveau. In 2021 nam Frankrijk zelf maatregelen tegen Wish (een Amerikaans platformbedrijf in voornamelijk Chinese handel), dat pas anderhalf jaar later weer verscheen in zoekmachines en app stores. Sancties in de vorm van zichtbaarheidsverlies zijn voor de EU ongekend. De kans dat het Franse verzoek wordt ingewilligd is niet groot, het is wel een interessante optie aangezien geldboetes onvoldoende lijken af te schrikken. “Je zou aanbieders die over de schreef gaan ook op zwart kunnen zetten”, opperde Thuiswinkel.org’s Marlene ten Ham al. Duidelijk is dat het draagvlak voor andere en hardere strafinstrumenten groeit.

Gelijker speelveld

Het goede nieuws: er komen maatregelen aan die de concurrentie eerlijker moeten maken. Maar omdat de invoering pas in 2026 of 2028 gepland staat, kunnen de platforms voorlopig doorgroeien. Bovendien hebben zij bewezen snel te kunnen schakelen. Hoe hun populariteit zich ontwikkelt, blijft onzeker. Dat de markt uiteindelijk eerlijker wordt, is wel winst.